เรื่องดารา นำเสนอระบบสุริยะจักรวาลการกำเนิดโลก กำเนิดแร่ กำเนิดชีวิต ไดโนเสาร์ กำเนิดคน คนใช้ไฟ สัมฤทธิ์ (ดีบุก + ทองแดง) เหล็ก สายแร่แห่งชีวิต นำเสนอนิทรรศการเรื่องราวประเภทต่าง ๆ เช่น เหมืองแล่น เหมืองรู เหมืองหาบ เหมืองฉีด และเหมืองเรือขุด เป็นต้น นิรมิตเล่นแร่แปรธาตุ แสดงขั้นตอนการถลุงแร่และผลิตภัณฑ์การแรรูปจากดีบุกรวมถึง การฝึกปฏิบัติการแปรรูปแร่
ดารากร คือ สุริยจักรวาลการกำเนิดโลก กำเนิดแร่ กำเนิดชีวิต ไดโนเสาร์ กำเนิดคน และเหมืองแร่ สายแร่แห่งชีวิต พัฒนาการมนุษย์แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการของมนุษย์วานรโฮโมฮาบิลิสที่ใช้หินเป็นเครื่องมือดำรงชีวิตในอดีตมาพัฒนามาใช้โลหะในปัจจุบัน
ยังมีเรื่องที่น่าสนใจอีกมากมายเช่นเรื่องประวัติความเป็นมาของแต่ละเหมืองซึ่งเป็นเรื่องที่่่่่่่น่าสนใจพอสมควรและดิฉันก็ได้ไปหาข้อมูลของแต่ละเหมืองมา
เหมืองแล่น การทำเหมืองแล่นเป็นวิธีการทำเหมืองโดยอาศัยพลังน้ำและพลังงานคนมากกว่า 2 คนขึ้นไป กระทำต่อดินหรือหินที่มีความอุดมสมบูรณ์ของแร่ดีบุกสูงตามบริเวณควนเขาหรือที่ราบควนเขาพังทลายดินหินให้ไหลไปตามรางดินที่ทำเป็นร่องทางน้ำไหลซึ่งมีขนาดกว้าง 1-2 เมตรลาดชันไปตามภูมิประเทศประมาณ 9-10 องศาการทำเหมืองแล่นเพื่อให้ได้แร่ดีบุกและแร่พลอยตกในท้องรางดิน ส่วนดิน หิน ทรายที่ไม่ต้องการซึ่งมีขนาดเบากว่าจะถูพัดลงสู่ที่ต่ำ หลังจากได้ดำเนินการเป็นระยะพอสมควรแล้วก็จะกู้แร่ในรางดินดังกล่าว เพื่อนำแร่ไปแต่ให้สะอาดต่อไป
ภ
เหมืองรู การทำเหมืองรูหรือเหมืองปล่องเป็นการทำเหมืองบริเวณที่ราบและชายเขาโดยใช้แรงงานคนตั้งแต่สองคนขึ้นไป โดยขุดรูหรือปล่องเข้าไปในชั้นดินและหินผุไปตามสายแร่ที่มีความสมบูรณ์ของแร่ดีบุกสูงทั้งไนแนวราบและแนวดิ่งเป็นระยะตามรูที่มีขนาดสำหรับหนึ่งคนลอดเข้าไปได้ โดยมีอุปกรณ์ เช่น จอบ เสียม บุ้งกี๋ เชือกหวายหรือกว้าน สำหรับขนหินดินทรายปนแร่ขึ้นไปข้างบน เพื่อล้างหรือแต่แร่ให้สะอาดในขั้นตอนต่อไป
เหมืองหาบ การทำเหมืองหาบจะต้องใช้แรงงานคนอย่างน้อย 100 คนขึ้นไปเพื่อขุดลอกเปลือกหน้าดินที่ไม่มีแร่ออกทิ้งไป จนถึงชั้นกะสะ หรือชั้นกรวดทรายหยาบดินเหนียวปนแร่ดีบุกและเพื่อนแร่อยู่มาก คนงานจะขุดกะสะด้วยจอบ เสียม ชะแลง และลำเลียงด้วยบุ้งกี๋เป็นทอดๆ ตามความลึกของหน้าเหมืองไปยังรางกู้แร่ เพื่อแต่แร่ให้สะอาดเป็นขั้นตอนต่อไป
เหมืองฉีด การทำเหมืองฉีดเป็นวิธีการทำเหมืองที่กระทำต่อหินผุที่มีความสมบูรณ์ของแร่ดีบุกสูง ด้วยพลังน้ำพังทลายหน้าดินแล้วสูบดินขึ้นรางกู้แร่แล้วกู้แร่จากรางกู้แร่จากรางกู้แร่ด้วยแรงคนประมาณ 15-20 คน แล้วนำแร่ไปทำความสะอาดต่อไป เหมืองฉีด พัฒนาการเครื่องยนต์ช่วยเปลี่ยนเหมืองหาบที่ใช้กุลีจำนวนมาก มาใช้เครื่องสูบน้ำในโรงหัด และสูบน้ำส่งไปที่หัวฉีด (จุ๊ยปีด) เป็นเหมืองฉีด คนฉีดเหมืองสวมชุดจั่งซุ้ย (เสื้อกันฝนชาวเหมืองทำด้วยใยต้นปาล์มชก)
เหมืองเรือขุด การทำเหมืองเรือขุดเป็นวิธีการทำเหมืองที่ต้องลงทุนสูงและสามารถดำเนินการในที่ราบลานแร่ขนาดใหญ่ซึ่งขุดตักดินได้ในบริมาณที่มากทั้งบนบกและในทะเล
เหมืองเรือขุด มีการขุดแร่ดีบุกในอ่าวภูเก็ตเป็นครั้งแรกของโลก เมื่อพ.ศ.2452 กัปตันเอ็ดเวิร์ด โทมัส ไมล์ ชาวออสเตรเลียได้ดัดแปลงเรือขุดร่องน้ำมาเป็นเรือขุดแร่ดีบุก มีลูกเชอ (Bucket) เป็นที่ตักแร่ เมื่อพ.ศ. 2512 นายหัวเหมืองได้สร้างเรือแพดูดแร่ขึ้นแทนเรือขุดที่เคยใช้มาแต่เดิม ขุดแร่ที่บ้านน้ำเค็ม อำเภอตะกั่วป่า จ.พังงา
